- Virüsler
- Bakteriler
- Siyanobakteriler
- Aktinomisetler
- Protistalar
- Mantarlar(Mayalar ve Küfler)
1-Virüsler
Virüsler kısaca zorunlu hücre içi parazitleridirler. Her ne kadar tartışmalı olsa da yaygın bilimsel kanıya göre "canlı olmayan; ancak canlılığın eşiğinde olan varlıklar" olarak tanımlanmaktadır. Virüsler kendi başlarına çoğalamadıkları için hücrenin proteinlerini kullanırlar.
Virüslerin Özellikleri
- Konak canlıya ihtiyaç duyarlar
- Organalleri yok, hücre bölünmesi yok
- Hastalık yapıcı
- Gözle ve hatta ışık mikroskopu ile görülemeyecek kadar küçük yapıdadırlar
- Kendini korumak için, cansız ortamda kristal halde bulunurlar
- Kalıtsal materyal olarak DNA ya da RNA taşıyabilirler
- Belirli bölgelere göre virüsler vardır: kuduz virüsü beyin hücrelerini öldürmeye çalışıyor ayrıca HIV(aids)virüsü, akyuvar hücrelerine saldırmaya çalışıyor.
- Virüsler, biyoteknolojide vektör(taşıyıcı DNA parçası) olarak kullanılırlar.
2-Bakteriler
Bacteria (Bakteriler), en büyük prokaryotik mikroorganizma grubudur. Tek hücreli mikroorganizmalardır. Bunlar, mantarlardan küçük, fakat virüslerden büyüktürler. Bazıları hastalık yapıcı, bazıları zararsızdır.
Bakteriler her yerde bulunabilir. Toprakta, suda, bitkilerde, hayvanlarda, insanlarda, yer kabuğunun derinliklerinde, buzullarda, kaplıcalarda, okyanus derinliklerinde bile bakteriler bulunur. Bakterilerin bulunmadığı yer ise insanların steril vücut dokularıdır. (Örneğin kan, akciğer, karaciğer, dalak gibi iç organlar)
Bakteriler Neden Çok Kullanılır?
- Üremeleri çok kolay
- Çok hızlı çoğalabiliyorlar
- Besin gereksinimleri kolay ve ucuz
- Çabuk sonuç alınabiliyor
- Farklı boyama teknikleri kullanılarak ışık mikroskobu ile gözlenebiliyorlar.
Bakterilerin Sınıflandırılması
- Şekillerine göre(çubuk, yuvarlak, spiral...)
- Boyanma özelliklerine göre(gram negatif, gram pozitif)
- Besin gereksinimlerine göre(Ototrof, hetetrof, kemotrof)
- Oksijenli, Oksijensiz(Aerob, anaerob)
- Sıcaklık isteğine göre(mezofilik(orta), termofilik(sıcak), psikrofil(soğuk))
Bakterilerde Gram Boyama Nedir?
Bakterilerin tanımlanmasında kullanılan en önemli yöntemlerden biri olan gram boyama yöntemi, 1884 yılında Danimarkalı Doktor Hans Christian Gram tarafından geliştirilmiştir. Gram boyama, hala bakteri tanımlama ve sınıflandırma yapabilmenin temel taşıdır. Bu boyama yöntemi, bakterileri hücre duvarı yapısına göre iki gruba ayırır:
Gram-Pozitif Bakteriler (Hücre duvarının % 90’ını kalın peptidoglikan tabakası içerir.): Mor renge boyanır. Gram pozitif bakterilere örnek olarak Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Staphylococcus epidermidis verilebilir. Cilt üzerinden dışa doğru şişlik ve kızarıklık ile karakterize olan arpacığın en yaygın sebebi stafilokok aureus adlı gram pozitif bakteri türüdür. Streptococcus pyogenes gram pozitif bir bakteridir, faranjite ve deri enfeksiyonlarına neden olabilir. Antibiyotik ile tedavi edilir. Bu bakteri Cas9'ın alındığı canlıdır.
Gram Negatif Bakteri (Hücre duvarının % 10’unu ince peptidoglikan tabakası içerir.): Kırmızı/pembe renge boyanır. Gram negatif bakterilere örnek olarak E. Coli, Pseudomonas aeruginosa, Etıterobacter aerogenes verilebilir. Gram negatif bakteriler ilaçlara karşı dirençli organizmalardır. Hastanelerde sıkça karşılaşılan bu canlıların tedavisi neredeyse imkânsızdır. Gram negatif bakteriler zatürreye, damar yolu iltihaplanmalarına, yara veya cerrahi bölge iltihaplanmalarına ve menenjite sebep olabilirler. Bu bakteriler çokça ilaç türüne karşı dirençli olmakla beraber özellikle antibiyotiklere karşı müthiş derecede mukavemet gösterirler.
Agrobacterium tumefaciens toprakta yaşayan gram-negatif bir bakteri olup, bitkileri genelde kök boğazında oluşan yaralardan enfekte etmekte ve kök boğazında düzensiz bölünmeler sonucu tümör oluşumuna neden olmaktadır.
3-Siyanobakteriler
Yapısında bulunan klorofiller sayesinde kendi besinlerini üretebilmektedirler. Bunlara mavi-yeşil algler ya da mavi-yeşil bakteriler de denilmektedir.
Kullanım Alanları
- THP(Tek hücre protein) elde edilmesi
- Çeşitli gübrelerin elde edilmesi
- Antibiyotik ve çeşitli biyolojik ajanları elde edilmesi
THP(Tek hücre protein) Biyoprotein olarak da bilinir. Diğer canlılardan üretilenlerden 100 bin-200 bin kat fazla protein içermektedir. Diğer avantajları ise vitamin ve mineral içerikleri oldukça yüksek aynı zamanda üretimleri hızlı ve kolaydır.
4-Aktinomisetler
Bakterilerle mantarlar arasındaki geçiş formu olarak görülürler. Spor olarak çoğalırlar.
Kullanım Alanları
- Petrolün biyoyıkımında
- TNT biyoyıkımında
- Topraklarda bulunan kromun yok edilmesi ya da etkisinin azaltılmasında
- Antibiyotik, enzim ve diğer biyolojik ajanları eldesinde kullanılırlar.
5-Protistalar
Ökaryotik canlılardır yani hücre organelleri vardır. Okyanuslarda, tatlı ve tuzlu sularda bulunabiliyorlar.
Kullanım Alanları
- Vitamin, mineral ve protein bakımından yüksek besinlerin eldesi
- Alglerden elde edilen agar maddesi hem besi ortamı olarak kullanılıyor hem de dondurma kıvamı artırıcı olarak kullanılıyor.
- Çeşitli protein ve enzimlerin eldesinde
- Besinlerin içeriğini iyileştirmek için katkı maddesi olarak kullanılıyor.
6-Mayalar
Mayalar, ökaryotik tek hücreli mantarlardır.
- Bakteriler gibi toksik madde üretmiyorlar
- Maya özütü elde edilmektedir(bildiğimiz maya)
- THP(Tek hücre protein) elde edilmesinde
- Vitamin, enzim ve pigment üretiminde
- Arıtım maddelerinin değerlendirilmesinde
- Biyoelektriksel yakıt eldesinde
- Yakıt pillerinin çalışmasında
- Fermantasyon teknolojisinde kullanılmaktadır
- En yaygın kullanılan maya olan Saccharomyces cerevisiae, binlerce yıl önce şarap, bira ve ekmek yapımı için evcilleştirilmiştir.
Mayaların Üremesi
Mayalar da diğer mantarlar gibi, eşeyli ve eşeysiz olarak üreme döngülerine sahiptirler. En yaygın görülen vejetatif çoğalma şekli tomurcuklanma'dır. Tomurcuklanmada ana hücreden tomurcuk veya yavru hücre adı verilen bir yapı gelişir, diğerleri de ortadan bölünerek çoğalırlar.
7-Küfler
Bunlar toksin maddesi üretiyorlar.
Kullanım Alanları
- Antibiyotiklerin eldesinde(Penisilin)
- Sitrik asidin eldesinde(Aspergillus niger adlı küf)
- Çeşitli peynirlerin eldesinde(Rokfor, Camembert peynirler)
- Çeşitli alkollü içeceklerin eldesinde
- Gıda endüstrisinde çeşitli kullanımları mevcuttur.
